Νέα

All news

ΕΓΙΝΑΝ ΤΑ ΘΥΡΑΝΟΙΞΙΑ ΤΗΣ ΠΑΝΤΟΧΑΡΑΣ

Αυγούστου 06, 2011

Σάββατο 6 Αυγούστου πρωί στις 10:30

Σίκινος, στο ανηφορικό μονοπάτι από τη Χώρα για το μοναστήρι, λευκός ο μικρός ναός της Παναγίας της Παντοχαράς, ένα μικρό κομμάτι γης, ένας ελάχιστος καμβάς που πάνω του κεντήθηκε το ιδεόγραμμα της ζωής του Οδυσσέα Ελύτη όπως ο ίδιος το περιγράφει στα “ΑΝΟΙΧΤΑ ΧΑΡΤΙΑ”

“ΕΧΩ ΣΥΛΛΑΒΕΙ ΤΗ ΜΟΡΦΗ ΜΟΥ κάπου ανάμεσα σε μιά θάλασσα, που ξεπροβάλλει από το ασβεστοχρισμένο τοιχάκι μιάς έκκλησιάς, και σ΄ ΄ενα κορίτσι ξυπόλητο, που του σηκώνει ο άνεμος το ρούχο, μια στιγμή τύχης που αγωνίζομαι να αιχμαλωτίσω και της στήνω καρτέρι με λόγια ελληνικά.”

Όλα ήταν όπως τα είχε σκεφτεί ο ποιητής, την αντανάκλαση του καυτού ήλιου στο λευκό των τοίχων δρόσιζε το μελτέμι, φλέβα ζωής στις ηλιοκαμένες Κυκλάδες.

Μέσα σε κλίμα κατάνυξης και απέραντης χαράς, οι κάτοικοι της Σικίνου και οι φίλοι του Οδυσσέα Ελύτη από όλη την Ελλάδα ήταν παρόντες στη σεμνή τελετή των θυρανοιξίων της Παναγίας Της Παντοχαράς.

Η Σίκινος για τον Ελύτη εκφράζει την παρθένα, καθαρή Ελλάδα. Του άρεσε και ο ήχος της λέξης “Σίκινος”. Δεν είχε πάει ποτέ εκεί, αλλά στα τελευταία του ζήτησε από τη σύντροφό του, Ιουλίτα Ηλιοπούλου, να δημιουργηθεί η Παναγία η Παντοχαρά - ένα αφιέρωμα του Ελύτη στην Παναγία

Το τάμα του ποιητή έγινε πράξη με τη συνδρομή του Αρχιτέκτονα Αλέξανδρου Σαμαρά και τη βοήθεια του Δήμου Σικίνου που παραχώρησε το χώρο ανέγερσης.

Για την μορφή του ναού ο αρχιτέκτων Αλέξανδρος Σαμαράς μας είπε, κάθε κυκλαδίτικο νησί έχει το δικό του ιδιαίτερο αρχιτεκτονικό ιδίωμα, το ίδιο φυσικά ισχύει και για τη Σίκινο, θα ήταν λοιπόν ατόπημα να προσθέσουμε ένα νέο ναό ξεχωριστό και αταίριαστο με το νησί.

Κρατήσαμε εξωτερικά την αισθητική των των ξωκλησιών της Σικίνου ενώ μέσα δώσαμε μια πιο ελεύθερη και μοντέρνα γραμμή.

Πήγαμε με την Ιουλίτα προ πολλών ετών και βρήκαμε το συγκεκριμένο χώρο, ο οποίος έχει ανατολικά το Μοναστήρι της Παναγιάς της Χρυσοπηγής και δυτικά βρίσκεται η χώρα της Σικίνου. Είναι ένας χώρος ενδιάμεσα, ο οποίος συγχρόνως βλέπει το βορρά, το Αιγαίο πέλαγος, στο βάθος φαίνονται η νήσος Σίφνος, η Κίμωλος, η Μήλος, η Φολέγανδρος, η Αντίπαρος. Είναι ένας χώρος απλός, λιτός, αιγαιοπελαγίτικος, έχει μια φυσική ομορφιά, αθωότητα. Βλέπει ανεμπόδιστα στο Αιγαίο. Το εκκλησάκι βρίσκεται επάνω στον “αέρα”. Είναι ένα μικρό ξωκκλήσι. Όλη αυτή η κληρονομιά, την οποία άφησε ο Οδυσσέας Ελύτης, ήταν η επιθυμία του να κατασκευαστεί αυτό το εκκλησάκι. Εμείς προσφέραμε και συμβάλαμε, ώστε το αφιέρωμα αυτό να υλοποιηθεί. Είναι προσφορά σε πάρα πολλά πράγματα. Και στο πνεύμα του Ελύτη, στο φως -για το οποίο τόσο μιλούσε-, που βγαίνει μέσα από την εκκλησία, τον αιγαιοπελαγίτικο ήλιο, και στην ποίηση του Ελύτη. Προσπαθήσαμε να δώσουμε στο εκκλησάκι τη μαστοριά των τοπικών τεχνιτών -ο Μιχάλης Κιμουλιάτης με το γιο του το έφτιαξαν-, να δώσουμε τις θύμησες των τοπικών εκκλησιών του συγκεκριμένου κυκλαδίτικου νησιού. Η μεταφορά των υλικών έγινε με γαϊδουράκια, το τσιμέντο φτιάχτηκε επιτόπου. Προσπαθήσαμε να τιμήσουμε τον ποιητή, με τον καλύτερο τρόπου που μπορούσαμε».

Α Π Ο Λ Υ Τ Ι Κ Ι Ο Ν
Παντοχαρᾶς τοῦ Ἐλύτη
εἰς νῆσον Σίκινον
ποιηθὲν ὑπὸ π. Παναγιώτου Καποδίστρια

Ἦχος α΄. 

Τοῦ λίθου σφραγισθέντος.

Τῆς χάριτος γαστέρα,
χαρᾶς πάντων μητέρα,
τὴν τὸν ποθεινὸν ἐν τῷ κόσμῳ
ποιητὴν ἀναβλύζουσαν,
πανδήμως τιμῶμεν καὶ ἡμεῖς
σχεδίαν τῷ κλύδωνι σωστικήν,
οὐρανίσασαν ἀνθρώπων τὸ χοϊκόν,
τῇ γῇ τὸ θεῖον δεικνῦσα.
Χαίροις, γλυκυτάτη Παντοχαρά,
χαίροις, ἐσχάτων πρόναος,
χαίροις, ὡραιότης ἔλλογος, θεοπερίχυτη.

Σάββατο 7 Αυγούστου στις 9:00 το βράδυ στην πλατεία της Χώρας.

Ο  Γιάννης Συρίγος, Δήμαρχος και οικοδεσπότης της ποιητικής βραδιάς υποδέχεται τους καλεσμένους.

 

  Όταν πληροφορήθηκα την επιθυμία του ποιητή για την κατασκευή της εκκλησίας της Παναγίας της Παντοχαράς στην Σίκινο, ένα ερώτημα τριγύριζε στο μυαλό μου:

   Για ποιόν λόγο, ένας άνθρωπος ο οποίος υπήρξε ο εστιακός φακός που συγκέντρωσε όλο το πνευματικό φως του αιώνα του, από τον Κακριδή και τον Παναγιωτόπουλο μέχρι τον Ελυάρ, τον Μπρετόν, τον Καμύ, τον Ντεκίρικο και τον Πικάσο, επιλέγει να συμβολοποιήσει έναν ακρότατο και άγνωστο τόπο, τον οποίο δεν έχει καν επισκεφθεί στην διάρκεια της ζωής του;

   Δεν μπορώ να γνωρίζω τι είχε στο μυαλό του  ο κοσμοπολίτης Οδυσσέας Αλεπουδέλης – ο δικός μας Ελύτης – όταν επέλεγε την μικρή και άνυδρη Σίκινο για να χτίσει αυτό εδώ το εκκλησάκι.

   Ερχόμενος όμως σε επαφή με τα σύμβολα του ιδίου του ποιητή, περιδιαβαίνοντας στο γόνιμο και φωτεινό κήπο του έργου του και λαμβάνοντας τα δώρα του πνευματικού του καταπιστεύματος, νομίζω ότι αντιλαμβάνομαι ποιες αξίες, συμβολίζονται στο πέτρινο ανάγλυφο των μικρών μας νησιών. Τι σημαίνουν για εκείνον οι «ίπποι πέτρινοι με την χαίτη ορθή» και οι «λοξές δελφινιών ράχες»;

   Και επειδή είμαι νησιώτης και ναυτικός που μοιράζεται με τους συμπατριώτες του και τους συντοπίτες του ένα και ασταθές και ταραγμένο παρών, και τα «σηματολόγια» δεν του περισσεύουν, επιλέγω να βγάλω τα δικά μου χρήσιμα συμπεράσματα από την επιλογή του Ελύτη:

   Ότι κι αν είδε και ότι κι αν ερμήνευσε ο ποιητής για το δικό μου μικρό τόπο, είμαστε εμείς αυτός ο μικρός τόπος.  Για όποιον λόγο κι αν επέλεξε τη μικρή Σίκινο – και την όποια Σίκινο – είμαστε εμείς αυτή η μικρή Σίκινος με όλα τα σύμβολα της. Και με «βοήθημα» το ίδιο το έργο του ποιητή, θα πρέπει εμείς να αποκρυπτογραφήσουμε αυτά τα σύμβολα για να προσδιορίσουμε τους εαυτούς μας.

   Σκέφτομαι λοιπόν πως αφού ο ποιητής είδε «κάτι» στον μικρό μας κόσμο, θα πρέπει – με «σηματολόγιο» το έργο του, να ερμηνεύσουμε αυτό το «κάτι», να το αφομοιώσουμε και να γίνουμε εμείς αυτός ο κόσμος. Θα πρέπει να είμαστε άξιοι αυτού του συμβόλου με το οποίο μας έχουν προσδιορίσει και αξιότεροι.

Γίνεται άραγε;

   Δεν ξέρω. Ξέρω όμως ότι ο ήλιος λούζει τον τόπο μας και εμείς, αντί να φυτεύουμε δέντρα για να προστατευτούμε, ασβεστώνουμε κάτασπρες τις πέτρες μας, για να κάνουμε το φως του ακόμα πιο εκτυφλωτικό. . . . . 

“Με το Λύχνο του Άστρου”

Η Ιουλίτα Ηλιοπούλου ανταπάντησε ευχαριστώντας όλους όσοι συνετέλεσαν στην υλοποίηση της επιθυμίας του ποιητή.

Η πλατεία της παντάνασσας ίδια θεατρικό σκηνικό.

Άξιον εστί, Μονόγραμμα, Μικρός Ναυτίλος, Προσανατολισμοί, οι στίχοι του ποιητή Οδυσσέα Ελύτη μελοποιημένοι από τους Μίκη Θεοδωράκη, Μάνο Χατζιδάκι, Γιώργο Κουρουπό. Η Ιουλίτα απαγγέλλει, ο Σπύρος Σακκάς τραγουδά, ο Γιώργος Κουρουπός συνοδεύει στο πιάνο.

Μια ονειρική βραδιά που θα μείνει αξέχαστη σε όλους.

Νέα του Νησιού